Kamienie w naszym ciele. Jak powstają? Jak je usunąć?

2 Wyswietleń
Published
Miniatura: konkrementy - kamienie, złogi - w pęcherzyku żółciowym. Miniatury filmów zostały wykonane samodzielnie przez autora niniejszego kanału lub pobrane na zasadzie CC0 (Creative Commons Zero) z domen publicznych i w żaden sposób nie naruszają niczyich praw autorskich.

Kamica rozwija się najczęściej w pęcherzyku żółciowym, nerkach, moczowodach, przewodach żółciowych, przewodach trzustkowych – w trzustce, w śliniankach, ale zwapnienia przyjmujące postać twardych kamyków o średnicy 1 – 3 mm występują często w tarczycy i sterczu.

Kamienie nazywane są konkrementami, ich barwa może być biała, szara, brunatna, żółta, brązowa, czarna, czasami wielokolorowe, mogą być ostro postrzępione lub gładkie, występować pojedynczo lub w ilości praktycznie nieograniczonej – zwłaszcza w pęcherzyku żółciowym.

Przyczyny powstawania kamicy to dieta, uwarunkowania genetyczne, choroby nabłonka – zwłaszcza stany zapalne i uszkodzenia, czynniki hormonalne, choroby metaboliczne – zwłaszcza cukrzyca i otyłość, niedoczynność tarczycy, przeszkody mechaniczne utrudniające odpływ moczu i żółci, zaburzenia kurczliwości pęcherzyka żółciowego, zagęszczenia moczu i żółci, zmiany składu biochemicznego żółci, zmiany pH moczu. Małe, drobne konkrementy w nerkach, wielkości 1 – 5 mm, mogą zostać wydalone samoistne wśród objawów kolki nerkowej i krwiomoczu lub krwinkomoczu, natomiast duże konkrementy, powyżej 5 mm wymagają zabiegu usunięcia metodami inwazyjnymi – na przykład litotrypsji lub operacji, albo laparoskopii, jednak pod wpływem zmiany pH moczu i środków moczopędnych mogą się rozkruszyć na mniejsze konkrementy, które zostaną wydalone. Zależy to zwłaszcza od składu biochemicznego konkrementów, który możemy oznaczyć w moczu. Badanie tego składu dostarcza nam cennych informacji na temat diety.

Konkrementy w pęcherzyku żółciowych najczęściej przyjmują postać małych, drobnych tworów gładkościennych, wielościennych, całkowicie wypełniających pęcherzyk żółciowy – występują wtedy bardzo licznie, w liczbie kilkadziesiąt lub więcej, albo jednego dużego konkrementu. Małe konkrementy częściej powodują ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego i objawy kliniczne kolki żółciowej, zatem im są mniejsze, tym gorzej – inaczej niż w nerkach. Żółć jest trawiasto-zielonym koloidem, lepkim i gęstym, o charakterze żelu, w którym rozpuszczone są cholesterol i kwasy żółciowe – cholowy, chenodeoksycholowy, deoksycholowy, oraz fosfolipidy. Kwasy żółciowe I fosfolipidy zwiększają rozpuszczalność cholesterolu w żółci i zapobiegają jego krystalizacji – jest to tak zwana litogenność żółci. Kamienie cholesterolowe mogą być miękkie, ale najczęściej są twarde, nie dają się rozgnieść palcami, chociaż w przeciwieństwie do kamieni nerkowych są wielościenne i gładkie.

Ponieważ kamienie żółciowe składają się głównie z cholesterolu i barwników, są nierozpuszczalne w wodzie, rozpuszczalnikach polarnych, alkoholu, kwasach organicznych oraz słabych kwasach i zasadach mineralnych. Dlatego dieta zawierająca sok z cytryny, ocet jabłkowy, alkohol czy inne substancje, nie rozpuszcza kamieni cholesterolowych. Ponadto pH żółci jest bardziej stałe niż pH moczu, dzięki sekrecji wodorowęglanów i cholecystokininy, dlatego dieta zakwaszająca czy alkalizująca nie ma wpływu na rozpuszczanie już powstałych kamieni, a może co najwyżej pełnić rolę profilaktyki pierwotnej.

W profilaktyce kamicy nerkowej ważną role odgrywa spożywanie dużej ilości płynów, częste oddawanie moczu, spożywanie środków moczopędnych, takich jak mentol, mięta, dziurawiec, żurawina, pieprz, herbata, pietruszka – natka, pomidory oraz produkty bogate w olejki eteryczne – pomarańcze, cytryny, witamina C. Witamina C przy prawidłowym nawodnieniu nie powoduje powstawania kamieni nerkowych, tylko działa moczopędnie – nie stwierdzono do chwili obecnej kamieni zbudowanych z askorbinianów wapnia i magnezu. W profilaktyce kamicy żółciowej ważne jest spożywanie produktów żółciopędnych i żółciotwórczych, takich jak karczoch, sylimaryna – ostropest plamisty, mięta pieprzowa, pieprz, dziurawiec oraz ograniczenie podaży węglowodanów prostych i redukcja masy ciała, cynamon, przyprawy bogate w olejki eteryczne.

Piśmiennictwo:
1. Rutkowski B., Czekalski S. Termedia, Poznań 2008, str. 108–116.
2. H.P. Wolff, T.R., Weihrauch: Terapia internistyczna. Wrocław: Urban & Partner, 2003, s. 750-756.
3. Krawczyk M, Lütjohann D, Schirin-Sokhar R et al. Hepatology 2012; 55: 1507-1517.
Kategorie
Zdrowie
Bądź pierwszym który skomentuje.